Bảo tàng điêu khắc Chăm, kho tàng báu vật giữa lòng Đà Nẵng.

Nằm giữa 2 tuyến phố đẹp nhất của Đà Nẵng là Trưng Vương và Bạch Đằng, Bảo tàng Nghệ thuật điêu khắc Chăm Đà Nẵng với quy mô tổng diện tích lên tới 6.673m2, trong đó phần diện tích trưng bày chiếm 2000m2, được đánh giá là địa chỉ đỏ trên bản đồ văn hóa du lịch của thành phố.

 Được đề xuất bởi Henri Parmentier của Trường Viễn Đông Bác cổ  và thực hiện theo thiết kế của 2 vị  kiến trúc sư người PhápDelaval và Auclair , bảo tàng nghê thuật điêu khắc Chăm đã có lịch sử hoạt động tròn 100 năm (1919-2019) với tổng số hiện vật trưng bày lên tới khoảng 500 món được phân chia theo các gian phòng tương ứng với các khu vực đại lý nơi chúng được phát hiện : Trà Kiệu, Mỹ Sơn, Đồng Dương, Quảng Bình-Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Tháp Mẫm, Văn Khắc.  Tầng 2 có phòng trưng bày gốm Sa Huỳnh, Champa và phòng văn hóa và nghề truyền thống Chăm. Ngoài ra còn có 2 phòng trưng bày tranh ảnh và 1 phòng trưng bày chuyên đề.

Giám đốc bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm, ông Hồ Tấn Tuấn cho biết, hiện tại bảo tàng có 275 hiện vật được trưng bày thường xuyên, trong đó có 4 món là bảo vật quốc gia của Việt Nam : Đài thờ Trà Kiệu, đài thờ Mỹ Sơn E1, tượng Bồ tát Tara và đài thờ Đồng dương 22.24.

Đài thờ Trà Kiệu được làm bằng đá sa thạch xanh xám, có niên đại trong khoảng từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 10. Đài thờ gồm 3 phần : Đế thờ, thân thờ và vật thờ. Bốn cạnh chạm nổi hoạt cảnh đám cưới của Rama và Sita trong bộ sử thi vĩ đại của người Ấn Độ: Ramayana

Đài thờ Mỹ Sơn E1 được phát hiện tại tháp E1 thuộc khu đền tháp Mỹ Sơn, cũng có niên đại thế kỷ 7 đến thế kỷ 8. 

Hiện vật là công trình được lắp ghép từ nhiều khuôn hình chạm nổi mô tả cuộc sống  sinh hoạt đời thường của các tu sĩ Bà la môn : chơi nhạc, đàm đạo, làm thuốc....

Tượng Bồ tát Tara (Tên đầy đủ là Laskmindra Avalokitesvara Đồng Dương) được phát hiện vào năm 1978 bởi những người dân làng Đồng Dương. Là bức tượng đồng nguyên chất lớn nhất mang phong cách nghệ thuật điêu khắc Champa. Tượng cao 1,148m, thể hiện hóa thân của Bồ tát Tara  với thân hình cân đối.

Ngoài hình thể, trang phục, kiểu tóc của bức tượng cũng góp phần khiến cho tác phẩm đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật tạo hình. Phần tóc được tết thành nhiều lọn nhỏ, búi cao hai tầng trên đỉnh đầu. Tầng tóc thứ 2 gắn tượng Phật A Di Đà ngồi xếp bàn. Bức tượng không chỉ mang vẻ đẹp  thanh thoát, quyến rũ mà chứa saau bên trong đó chính là những bí mật của nền văn hóa Champa. 

Bảo vật thứ tư được triển lãm tại bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm Đà Nẵng là đài thờ Đồng Dương 22.24 có niên đại cuối thế kỷ 9 - đầu thế kỷ 10,  vừa được Thủ tướng Chính Phủ ký Quyết định công nhận bảo vật quốc gia trong năm 2018.

Đây là đài thờ hoàn chỉnh, đầy đủ và độc đáo nhất được thể hiện qua hình thức riêng biệt, không trộn lẫn với bất cứ đài thờ nào khác trong nên văn hóa Champa ở Việt Nam.

Có thể nói, với những bảo vật quốc gia cùng các hiện vật mang giá trị văn hóa của nền văn hóa Champa, bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm Đà Nẵng đã thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn, không thể bỏ qua của du khách các nơi trên thế giới. Đặc biệt phải kể đến những chuyến thăm của các bậc nguyên thủ quốc gia, các vị quan chức cấp cao và phu nhân các nhà lãnh đạo nền kinh tế thế giới trong 2 năm vừa qua. Đó cũng chính là niềm tự hào về những di sản lịch sử của người Việt Nam chúng ta.